Najczęściej spotykane są trzy grupy:

– gotówka – akceptacja monet, czasem banknotów,
– karty zbliżeniowe i chipowe – terminale zintegrowane z systemem vendingowym,
– płatności mobilne – NFC (Apple Pay, Google Pay), kody QR, aplikacje operatorów.

Pojawiają się także opcje subskrypcyjne – użytkownik opłaca dostęp miesięczny do urządzenia, a nie pojedynczy produkt.

W modelach bezgotówkowych konieczne jest zainstalowanie terminala płatniczego (zintegrowanego lub niezależnego). Terminal może być przewodowy (LAN), GSM (z kartą SIM) albo Wi-Fi. Nowoczesne urządzenia często obsługują tryb offline – transakcja dochodzi do skutku nawet przy braku internetu, a synchronizacja danych następuje później.
Niektóre automaty wspierają tryb fallback – jeśli użytkownik ma problem z kartą, system pozwala ponowić próbę lub przełączyć się na alternatywną metodę.

Za każdą transakcję pobierana jest prowizja – najczęściej 1,2%–2,0% wartości brutto. Do tego doliczana jest stała opłata miesięczna za dzierżawę terminala – zazwyczaj od 25 do 60 zł netto.
Operatorzy oferują też pakiety bez opłaty miesięcznej, ale z wyższą prowizją. Warto porównać warunki i upewnić się, czy system integruje się bezpośrednio z automatami vendingowymi (nie każdy terminal pasuje do każdego sterownika).

Terminal powinien obsługiwać nie tylko karty VISA i Mastercard, ale też płatności zbliżeniowe z telefonów – czyli Apple Pay i Google Pay. Nowe zapytania sugerują, że użytkownicy oczekują takich metod nawet w automatach szkolnych czy biurowych.
Niektórzy operatorzy oferują aplikacje lojalnościowe – np. karta wirtualna z przypisaną zniżką dla pracowników, studentów lub klientów danej lokalizacji. Użytkownik doładowuje saldo i korzysta z automatu bez każdorazowego obciążenia konta.

Automaty z obsługą gotówki są nadal stosowane tam, gdzie brak stabilnego internetu albo użytkownicy przyzwyczajeni są do monet (szkoły, hale sportowe, miejsca publiczne). Obsługa bilonu wiąże się jednak z koniecznością regularnego opróżniania kaset i ryzykiem zatkania wrzutnika.
Koszt urządzenia gotówkowego jest też wyższy – maszyny bezgotówkowe są prostsze w utrzymaniu i mniej podatne na wandalizm.

Automaty vendingowe muszą być dostosowane do preferencji klientów. Tradycyjne wrzutniki monet są nadal stosowane, ale coraz częściej zastępowane przez czytniki kart i płatności mobilnych. Odpowiedni wybór systemu płatności wpływa na liczbę transakcji, bezpieczeństwo i łatwość obsługi.

TRADYCYJNE METODY
☐ Czy automat posiada wrzutnik monet akceptujący najczęściej używane nominały?
☐ Czy przewidziano akceptor banknotów z funkcją odrzucania falsyfikatów?
☐ Czy system ma moduł wydawania reszty (monety, ewentualnie brak w trybie „exact change”)?
☐ Czy akceptory są regularnie czyszczone i serwisowane (najczęstsze źródło awarii)?

PŁATNOŚCI BEZGOTÓWKOWE
☐ Czy zainstalowano czytnik kart zbliżeniowych (Visa, MasterCard)?
☐ Czy automat obsługuje płatności mobilne (Apple Pay, Google Pay, BLIK)?
☐ Czy czytnik współpracuje z systemem telemetrycznym (monitoring sprzedaży online)?
☐ Czy operator płatności zapewnia szybkie rozliczenia i niską prowizję?

NOWOCZESNE ROZWIĄZANIA
☐ Czy automat umożliwia płatności QR code lub aplikacją lojalnościową?
☐ Czy możliwe jest wprowadzenie kart przedpłaconych / pracowniczych (np. w zakładach pracy)?
☐ Czy system pozwala na integrację z programami rabatowymi i promocjami?
☐ Czy przewidziano możliwość rozbudowy o nowe metody płatności w przyszłości?

BEZPIECZEŃSTWO I SERWIS
☐ Czy system płatności spełnia normy bezpieczeństwa (PCI DSS, szyfrowanie danych)?
☐ Czy akceptory gotówki mają systemy antyskimmingowe i detekcję fałszywych banknotów?
☐ Czy zapewniono szybki serwis w przypadku zacięć czytników?
☐ Czy dostęp do kasetki z gotówką jest odpowiednio zabezpieczony (zamek, sejf wewnętrzny)?

Warto pamiętać:

• Płatności bezgotówkowe zwiększają sprzedaż – wielu klientów nie nosi dziś gotówki.
• Najlepiej sprawdza się kombinacja systemów: monety + karta + mobilne, aby nie wykluczać żadnej grupy klientów.
• Awaria systemu płatności to w praktyce wyłączenie automatu z użytku, dlatego serwis i niezawodność są kluczowe.